|
نشست علمی بزرگداشت مقام علمی فیلسوف «دکتر علی لاریجانی» در قم برگزار شد
تاريخ خبر:
يکشنبه، 1 آذر 1405
ساعت:
15:09
رضا برنجکار در این نشست با اشاره به نسبت میان فلسفه و عمل اجتماعی، اظهار کرد: میتوان فیلسوفان موفق را در چند دسته جای داد؛ گروهی کسانی هستند که در فهم، تدریس و تبیین یک فیلسوف یا مکتب فلسفی به تسلط میرسند و میتوانند آراء کانت، ملاصدرا، هگل یا دیگر متفکران را بهخوبی تدریس کنند. گروه دوم از این مرحله عبور میکنند و به نقد، بررسی و نظریهپردازی میرسند؛ یعنی خود نیز در مسائل فلسفی صاحبنظر میشوند.
وی افزود: مرتبهای بالاتر نیز وجود دارد و آن، زمانی است که فرد بتواند اندیشههای فلسفی خود را به عرصه عمل، عینیت، اجرا و مدیریت اجتماعی وارد کند.صرف دانستن یا حتی نظریهپردازی کافی نیست؛ اهمیت در آن است که یک نظریه بتواند در میدان عمل جاری شود و برای حل مسائل جامعه به کار آید.
این استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه در آموزههای دینی نیز علم باید ثمره داشته باشد و به عرصه زندگی برسد، گفت: شهید لاریجانی را باید در شمار این دسته سوم دانست؛ شخصیتی که تلاش میکرد بر پایه نظریات فلسفی خود تدبیر و مدیریت کند. وی در مسئولیتهای مختلف از جمله ریاست سه دوره مجلس شورای اسلامی، ریاست سازمان صدا و سیما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دبیری شورای عالی امنیت ملی، رویکردی متفاوت داشت و میکوشید فکر و فلسفه را مبنای عمل قرار دهد.
برنجکار با اشاره به دوره مدیریت شهید لاریجانی در صدا و سیما تصریح کرد: در آن دوره، شبکههایی با اهداف مشخص راهاندازی شد و از استادان دانشگاه و حوزه برای حضور در رسانه ملی دعوت به عمل آمد. این رویکرد، نشان میداد که وی به پیوند میان دانش، نخبگان و اداره فرهنگی جامعه توجهی جدی دارد.
تبیین رویکرد فلسفی و حکمرانی شهید لاریجانی در دانشگاه قم
وی کتاب «عقل و سکون در حکمرانی» را یکی از منابع قابل توجه برای شناخت منظومه فکری شهید لاریجانی دانست و افزود: به برداشت من، این منظومه بر سه ضلع عقلانیت، عدالت و فطرت استوار است. عقلانیت مورد نظر وی صرفاً عقل نظری یا بحثهای انتزاعی فلسفی نبود، بلکه عقلانیتی عملی و تدبیری بود که باید نتایج تعقل را وارد عرصه زندگی، اداره جامعه و حل مسائل واقعی کشور کند.
استاد دانشگاه تهران ادامه داد: مسئله اصلی جمهوری اسلامی نیز همین است که چگونه میتوان ارزشهای دینی را مبنای زندگی و مدیریت جامعه قرار داد. علوم انسانی اسلامی نیز از همین منظر اهمیت پیدا میکند، زیرا با عرصه عمل، اجرا و مدیریت اجتماعی ارتباط دارد و میتواند جهتگیری اداره جامعه را از مبانی اسلامی تغذیه کند.
برنجکار عدالت را ضلع دوم این منظومه خواند و گفت: عدالت در این نگاه، نه عدالت سرمایهداری و نه عدالت سوسیالیستی و کمونیستی است، بلکه عدالتی است که زمینه شکوفایی استعدادها و فطرت انسانها را فراهم میکند. وظیفه حاکمیت نیز آن است که محیطی فراهم سازد تا هر فرد با توجه به استعداد و تلاش خود، امکان رشد و تعالی داشته باشد.
وی بیان کرد: فطرت نیز ضلع سوم این نگاه است و رشد همهجانبه و تعالی انسان در گرو شکوفایی فطرتهای فردی و اجتماعی است. شهید لاریجانی بر این باور بود که عمل باید بر مبنای فکر، اندیشه و تعقل شکل بگیرد؛ هرچند در این مسیر، آنگونه که شایسته بود شناخته نشد و با نامهربانیهایی نیز مواجه شد.
تبیین رویکرد فلسفی و حکمرانی شهید لاریجانی در دانشگاه قم
در ادامه این نشست، حجتالاسلام محمدرضا لاریجانی، فرزند شهید علی لاریجانی، با اشاره به دغدغههای فکری پدر خود در سالهای پایانی زندگی، گفت: یکی از مهمترین اشتغالات ذهنی ایشان، مباحث فلسفه سیاسی، حکمرانی و مسئله توسعه ایران بود. این مسئله صرفاً یک بحث علمی برای ایشان نبود، بلکه آن را چالشی جاری و اساسی برای کشور میدانست و با نگرانی و حساسیت پیگیری میکرد.
وی افزود: اگر مقالات، سخنرانیها، حضورهای علمی و کتابهای منتشرشده از ایشان در این دوره بررسی شود، روشن خواهد شد که بخش عمدهای از فعالیتهای فکری وی حول محور حکمرانی و توسعه ایران شکل گرفته است. شهید لاریجانی معتقد بود نظام حکمرانی کشور باید منقح باشد و نسبت خود را با توسعه، عدالت، آزادی و سرمایه اجتماعی بهصورت روشن و نظاممند تعیین کند.
فرزند شهید لاریجانی با نقل خاطرهای از حضور وی در یکی از جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام بیان کرد: ایشان در آن جلسه تأکید کرده بود که پیش از ورود به بحثها باید روشن شود اولویتهای اصلی کشور چیست و تصمیمها متناسب با آن اولویتها اتخاذ شود. پس از آن، فهرستی شامل ۷۰۰ اولویت به ایشان ارائه شده بود و ایشان بر ضرورت تمرکز، اولویتبندی واقعی و تصمیمگیری نظاممند تأکید داشت.
لاریجانی ادامه داد: پدرم مسئله توسعه ایران و نقش نظام حکمرانی در تحقق آن را بسیار جدی میدانست. او در کتاب «عقل و سکون در حکمرانی» نیز بر این نکته تأکید میکرد که یکی از عوامل مهم توسعه کشور، برخورداری از نظام حکمرانی روشن و دارای مبنای مشخص در موضوعاتی چون توسعه و عدالت اجتماعی است؛ بهگونهای که با تغییر دولتها، قرائتها و سیاستهای متعارض، کشور دچار تعلیق و بیثباتی نشود.
وی گفت: شهید لاریجانی حتی بر این باور بود که پس از گذشت سالها و کسب تجربههای گوناگون، لازم است درباره مبانی نظری و فلسفی قانون اساسی و نظام حکمرانی کشور، بازاندیشی و گفتوگویی جدی شکل بگیرد. او این موضوع را با برخی شخصیتها نیز در میان گذاشته و خواستار بررسی علمی و ارائه دیدگاههای تازه درباره آن شده بود.
فرزند شهید لاریجانی با اشاره به برگزاری نشستی علمی در اسفند ۱۴۰۲ گفت: پدرم در آن مقطع، جمعی از استادان دانشگاه، حوزویان و پژوهشگران مستقل را گرد هم آورد تا درباره مسائل حکمرانی، نسبت آن با عدالت، آزادی و سرمایه اجتماعی گفتوگو کنند. نخستین جلسه به نقد کتاب خود ایشان اختصاص داشت و چند ساعت ادامه یافت، اما با آغاز جنگ ۱۲ روزه، ادامه این نشستها ممکن نشد.
وی در پایان تأکید کرد: دغدغه اصلی شهید لاریجانی این بود که تا زمانی که نسبت کشور با مبانی حکمرانی، عدالت، آزادی و توسعه بهطور روشن و نظاممند تعیین نشود، دستیابی به توسعه پایدار دشوار خواهد بود.
|