روز جهانی معماری ۲۰۲۶ روز دوشنبه، پنجم اکتبر با شعار «مسکن حق انسانی است؛ آن را بسازید» برگزار می‌شود. این روز که در سال ۱۹۸۵ به ابتکار اتحادیه بین‌المللی معماران (UIA) ایجاد شد، هر سال در نخستین دوشنبه ماه اکتبر و همزمان با روز جهانی زیستگاه سازمان ملل برگزار می‌شود و هدف آن افزایش توجه به نقش معماری در شکل‌دهی به محیط زندگی انسان و آینده جوامع است. شعار سال جاری در شرایطی انتخاب شده که بحران مسکن به یکی از چالش‌های مهم شهرها و جوامع در سراسر جهان تبدیل شده است. اتحادیه بین‌المللی معماران با انتخاب این شعار بر ضرورت دسترسی عادلانه به مسکن ایمن، مناسب و مقرون‌به‌صرفه تاکید کرده و از معماران خواسته است علاوه بر طراحی، در پژوهش، سیاست‌گذاری و ارائه راهکارهای عملی برای مقابله با بحران مسکن نیز نقش داشته باشند. بر اساس این رویکرد، نقش معماران تنها به طراحی ساختمان محدود نمی‌شود و آنان می‌توانند از طریق طراحی کارآمد، استفاده از مصالح مناسب، معماری سازگار با اقلیم، بازاستفاده از ساختمان‌های موجود و توجه به دسترسی افراد دارای معلولیت به حل بحران مسکن کمک کنند. این مناسبت همچنین بر اهمیت معماری پایدار ازجمله استفاده بهتر از نور طبیعی، تهویه، مدیریت آب، کاهش مصرف انرژی و انتخاب مصالح متناسب با شرایط اقلیمی و فرهنگی هر منطقه تاکید دارد. بر اساس گزارش وب‌سایت یوآی ای ارچیتکت، اتحادیه بین‌المللی معماران از معماران سراسر جهان خواسته است علاوه بر طراحی، در حوزه‌های سیاست‌گذاری مسکن، کاهش هزینه‌ها و ایجاد دسترسی عادلانه به محیط ساخته‌ شده نیز مشارکت کنند. این اتحادیه همچنین بر ارائه راهکارهای عملی و پایدار، توسعه الگوهای مسکن فراگیر و استفاده مجدد از ساختمان‌های موجود برای مقابله با بحران مسکن تاکید کرده است. نگاهی به تاریخ معماری و نقش آن در آینده شهرها تاریخ معماری با تحولات تمدن بشری پیوند خورده است. نخستین دوره‌های مهم معماری به دوران نوسنگی، بازمی‌گردد. پس از آن، معماری تمدن‌های باستانی بین‌النهرین و مصر، معماری یونان و روم و سپس سبک‌های رمانسک، گوتیک، رنسانس و نئوگوتیک شکل گرفتند. بر اساس گزارش نشنال تودی، در قرن بیست‌ویکم نیز معماری پست‌مدرن، چاپ سه‌بعدی و معماری پایدار از روندهای مهم این حوزه به شمار می‌روند. بر اساس گزارش «کارسفیر»، پیام اصلی این مناسبت آن است که معماری نباید تنها به ساخت بناهای شاخص و زیبا محدود شود بلکه باید در ایجاد محیط‌هایی ایمن، پایدار، قابل دسترس و شایسته زندگی برای همه نقش داشته باشد. معماری در خدمت مسکن هتل‌هایی که معماری را به بخشی از تجربه گردشگری تبدیل کرده‌اند همزمان با روز جهانی معماری، برخی شرکت‌ها مجموعه‌ای از هتل‌های خود در اروپا و خاورمیانه را معرفی کردند که در آنها معماری، طراحی و میراث فرهنگی نقش مهمی در تجربه مسافران دارند. آنان اعلام کردند برخی از این هتل‌ها با بازسازی بناهای تاریخی و صنعتی، هویت معماری مقصد را حفظ کرده‌اند و برخی دیگر با طراحی‌های معاصر به نمادهای جدید شهری تبدیل شده‌اند. بر اساس گزارش وب وایر، این نمونه‌ها نشان می‌دهند معماری می‌تواند ضمن حفظ میراث تاریخی و هویت محلی، تجربه گردشگران را غنی‌تر کرده و خود هتل را به بخشی از مقصد گردشگری تبدیل کند. مسکن مناسب باید در قلب معماری قرار گیرد همزمان با روز جهانی معماری ۲۰۲۶، معماران و فعالان صنعت ساختمان در بسیاری از کشورها ازجمله هند بر ضرورت بازنگری در مفهوم مسکن مناسب، ایمن و مقرون‌به‌صرفه تاکید کردند. کارشناسان معتقدند مقرون‌به‌صرفه بودن مسکن نباید فقط بر اساس هزینه ساخت اولیه سنجیده شود. دوام مصالح، هزینه نگهداری، استفاده از مواد محلی و حمایت از زنجیره تامین منطقه‌ای نیز باید در محاسبه هزینه واقعی ساختمان مورد توجه قرار گیرد. از سوی دیگر، کارشناسان طراحی داخلی تاکید کردند مسکن مناسب تنها داشتن چهار دیوار و سقف نیست و باید امکان زندگی باکیفیت، دسترسی‌پذیری و استفاده انعطاف‌پذیر از فضا را فراهم کند. موضوعی که در خانه‌های کوچک، خانواده‌های چندنسلی و خانوارهای با بودجه محدود اهمیت بیشتری دارد. معماران همچنین بر اهمیت طراحی سازگار با اقلیم و شرایط محلی تاکید و اظهار کردند هر پروژه باید بر اساس ترکیبی از شرایط جغرافیایی، فرهنگ، منابع، فناوری و نیازهای ساکنان طراحی و استفاده از الگوهای معماری سنتی نیز باید با نیازهای امروز سازگار شود. یکی دیگر از محورهای مطرح‌ شده، بازاستفاده از ساختمان‌های موجود است. کارشناسان معتقدند به جای تخریب بناهای قدیمی، می‌توان با بازسازی و ارتقای آنها، عمر ساختمان را افزایش داد، نیازهای جدید را پاسخ داد و از ایجاد ردپای کربنی ناشی از ساخت‌وساز جدید جلوگیری کرد. بر اساس گزارش دهیندا، در مجموع، کارشناسان هندی معتقدند معماری آینده باید فراتر از زیبایی ظاهری، بر ایمنی، کیفیت زندگی، پایداری، مقرون‌به‌صرفه بودن و دسترسی عادلانه به مسکن تمرکز کند.