سرهنگ مرتضی حقی ۱۱ مهرماه، در نشست خبری که در مرکز پلیس فتا خراسان رضوی برگزار شد، با اشاره به اینکه امروزه بخش عمده‌ای از فعالیت‌های مردم در حوزه سایبری متمرکز شده است، اظهار کرد: شهروندان بسیاری از کارها و فعالیت‌های روزمره خود را در این فضا انجام می‌دهند. با توجه به گسترش کسب‌وکارهای آنلاین و اقتصاد دیجیتال، فضای سایبری به‌نوعی با زندگی شخصی مردم درآمیخته و عجین شده است. در این میان، پلیس فتا نیز وظیفه‌ای خطیر در زمینه تأمین امنیت و حقوق کاربران در این فضای پراهمیت بر عهده دارد. وی افزود: مجرمان سایبری نیز بی‌کار نمی‌نشینند و هر روز با شیوه‌های جدید و شگردهای مجرمانه تازه، حریم کاربران را مورد حمله قرار می‌دهند. پویش خرید امن ۱۴۰۵ با توجه به افزایش جرایم اینترنتی و افزایش کلاهبرداری‌های مالی، از سوی پلیس فتا از جمعه ۱۰ مهرماه تا ۱۶ مهرماه، همزمان با هفته نیروی انتظامی، به‌صورت سراسری در کل کشور درحال برگزاری است. شعار این پویش «قبل از پرداخت، بررسی کن، فکر کن و سپس پرداخت را انجام بده»، است‌. رئیس پلیس فتا خراسان رضوی با تاکید بر اینکه این پویش چهار هدف کلان را مدنظر دارد، تصریح کرد: نخست، ترویج فرهنگ بررسی خرید پیش از واریز وجه است؛ نهادینه‌سازی این عادت که کاربران پیش از پرداخت وجه یا هرگونه خرید اینترنتی، از اعتبار و اصالت فروشنده، سایت و درگاه پرداخت اطمینان حاصل کنند، حائز اهمیت است. هدف دوم، ارتقای قدرت تشخیص شهروندان است که آموزش نحوه شناسایی درگاه‌های جعلی و همچنین موضوعات پیشین و رسیدهای جعلی که اکنون گریبان‌گیر شهروندان است، در دستور کار ما قرار دارد. حقی خاطرنشان کرد: موضوع بعدی پیشگیری از کلاهبرداری‌های رایجی است که در حال شکل‌گیری است و به دلیل ناآگاهی مردم و شهروندان، قربانیان خود را می‌گیرد. ما باید بتوانیم در پایان این پویش، با تلاش همکاران خود در مجموعه پلیس فتا استان و همراهی و همیاری مردم شاهد کاهش ریسک در خریدهای اینترنتی باشیم. از جمله اقداماتی که در این پویش انجام خواهیم داد، تولید و انتشار محتوای پیشگیرانه با هشتگ خرید امن در سطح رسانه‌های نوین و مکتوب است. وی بیان کرد: برگزاری مسابقات کتابخوانی پویش خرید امن، جلب مشارکت دستگاه‌های دولتی، عمومی و خصوصی، مشارکت کسب‌وکارهای فضای مجازی استان در اطلاع‌رسانی هشدارهای سایبری، استفاده از فضاهای تبلیغات شهری و برگزاری کارگاه‌های آموزشی با جوامع هدف مانند دانش‌آموزان و کسب‌وکارهای آنلاین، از دیگر اقدامات است. همچنین مشارکت صداوسیما خراسان رضوی در انتشار هشدارهای سایبری و استفاده از ظرفیت بلاگرهای محلی در سطح شهرستان نیز در دستور کار قرار دارد. رئیس پلیس فتا خراسان رضوی با اشاره به اینکه از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون، مرکز فوریت‌های سایبری پلیس فتا با شماره تلفن ۰۹۶۳۸۰ به‌صورت ۲۴ ساعته آماده و پاسخگوی سؤالات، ابهامات و مشکلات شهروندان است، مطرح کرد: بالغ بر ۸۰۰۰ تماس از سوی شهروندان خراسان رضوی با این مرکز انجام شده است. مبلغ مسدودی پولی که توسط مجرمان سایبری از حساب مردم برداشت شده بود، ۲۲۰ میلیارد ریال است که پلیس فتا این مبلغ را در همان ساعت اولیه کلاهبرداری مسدود کردند و این عدد به حساب شهروندان و افرادی که مورد کلاهبرداری قرار گرفته بودند، بازگشته است. بالغ بر ۸۰۰۰ پرونده سایبری از ابتدای سال جاری حقی ادامه داد: ما از ابتدای سال جاری بالغ بر ۸۰۰۰ پرونده سایبری داریم که نسبت به مدت مشابه، در حوزه کشف، ۷ درصد افزایش را شاهد هستیم. اقدام بسیار خوبی که امسال در استان انجام شد، این بود که از ابتدای سال، بالغ بر ۱۸۰۰ نفر مجرم سایبری دستگیر شدند که این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۱ درصد افزایش داشته است. این ۸۰۰۰ پرونده مختومه است یا تشکیل پرونده شده است که این دو با هم فرق می‌کنند. وی با تاکید بر اینکه از مهم‌ترین روش‌های کلاهبرداری که اکنون رایج شده ارسال لینک‌های بدافزار در قالب سامانه ثنا، معیشتی، سهام عدالت، عکس‌های یادگاری و کارت عروسی است، تصریح کرد: این‌ موضوعاتی است که متأسفانه اکنون قربانی بسیار زیادی می‌گیرند. کلاهبرداری برنامه دیوار در قالب آگهی باغ، ویلا و فروش خودرو نیز یکی از موضوعات رایج است. هک شبکه‌های اجتماعی با شگرد گرفتن کد ورود از دانش‌آموزان و والدین، با توجه به بازگشایی اول مهر آموزش‌وپرورش، بسیار شایع است. رئیس پلیس فتا خراسان رضوی با بیان اینکه تبلیغ کار در منزل در سایت‌های واسطه‌گر و آنلاین و سوءاستفاده از فرد قربانی به بهانه گرفتن پورسانت و واریز پول به حساب آن شخص، از جمله شایع‌ترین جرایمی است که متأسفانه اکنون توسط مجرمان سایبری در حال انجام است، اظهار کرد: ما دو طرح را به واسطه همین موضوع در دستور کار خود قرار داده‌ایم؛ طرح فانوس دیجیتال با هدف کاهش آسیب‌های اجتماعی در فضای مجازی و افزایش سواد فضای مجازی دانش‌آموزان، توسط کارشناسان اداره پیشگیری از جرایم سایبری پلیس فتا در تمامی استان در حال انجام است. حقی خاطرنشان کرد: طرح فرهنگ‌سازان سایبری یا فرهنگ‌یاران سایبری که نزدیک به یک سال از شروع آن ‌می‌گذرد همان طرحی است که در پلیس راهور با عنوان فرهنگ‌یار راهبر وجود داشت و ما آن را در حوزه فضای مجازی و حوزه دیجیتال اجرایی کرده‌ایم. فرهنگ‌یاران مجازی، تعدادی از معلمان و افرادی هستند که در حوزه آموزش‌وپرورش به تدریس و آموزش اشتغال دارند. این افراد مورد آموزش قرار می‌گیرند، سفیر پلیس فتا می‌شوند و به‌نوعی در حوزه سایبر فعالیت می‌کنند و نسبت به آموزش دانش‌آموزان و جامعه هدف خود اقدام می‌کنند. این طرح به‌صورت پایلوت در کل استان اجرا شده است. بیشترین کلاهبرداری رایج امروز، ارسال لینک‌ها و پیام‌های آلوده است وی با اشاره به اینکه کلاهبرداری‌های مجازی به حوزه پیام‌رسان‌های داخلی نیز آمده است، افزود: بیشترین کلاهبرداری که اکنون حاکم و رایج است، ارسال لینک‌ها و پیام‌های آلوده است که متأسفانه دستگاه هوشمند کاربر را آلوده می‌کند و پیامدهای منفی دارد. یکی از اهداف پلیس فتا در سال ۱۴۰۵، جهت‌گیری به سمت استفاده از هوش مصنوعی است و کلاس‌ها و کارگاه‌های هوش مصنوعی بسیار خوبی در مجموعه پلیس فتا فراجا در حال انجام است. رئیس پلیس فتا خراسان رضوی گفت: تمام کوشش فراجا این است که پلیس فتا به همین سمت‌وسو حرکت کند و تمامی جرایمی که می‌تواند در آینده مرتبط با حوزه هوش مصنوعی باشد را مانند همین جرایم حوزه فضای سایبر کشف کنیم. شکایت مردم از پلتفرم‌هایی مانند دیوار نسبت به سال گذشته بیشتر شده ولی موضوعاتی که اکنون بیشتر در حوزه کار پلیس فتا قرار دارد، سوءاستفاده‌گرانی هستند که در این سکوهای واسطه‌گر بارگذاری آگهی انجام داده و اقدام به کلاهبرداری از مردم می‌کنند. حقی با بیان اینکه این افراد یک لینک یا پیامک در قالب خبر، تصویر یا عکس برای کنجکاوشدن کاربر ارسال می‌کنند، مطرح کرد: کاربران وقتی روی این لینک کلیک می‌کنند، یک بدافزار با پسوند apk در گوشی آن‌ها نصب می‌شود و به تمامی مخاطبین پیامک‌های این فرد کاربر دسترسی‌ پیدا می‌کنند و از اینجا کلاهبرداری‌ها آغاز می‌شود. اگر به یک درگاه جعلی پرداخت یا فیشینگ هدایت شود و رمز دوم یا تاریخ، ماه و سال را در آنجا وارد کند، آن مجرم سایبری با این بدافزاری که روی گوشی این کاربر ارسال کرده است، تمامی این اطلاعات را عیناً در گوشی خود دارد و به این طریق می‌تواند حساب آن کاربر را خالی کند. وی ادامه داد: توصیه ما این است که در صورت وقوع این حادثه، اولین کاری که شهروندان باید انجام دهند این است که اینترنت گوشی خود را خاموش کنند. دومین کار این است که بلافاصله با شماره تلفن ۰۹۶۳۸۰ تماس بگیرند.همکاران ما به‌صورت ۲۴ ساعته در دسترس هستند. ۲۰ الی ۳۰ دقیقه اول پس از وقوع جرم حائز اهمیت است؛ یعنی اگر فرد کاربر در ۲۰ دقیقه اول بتواند با پلیس فتا در مرکز فوریت‌های سایبری ارتباط بگیرد، امکان مسدودسازی حساب ثالث و ثانی وجود دارد. جرایم مربوط به اسکیمر در رتبه دوم کلاهبرداری‌های سایبری و اینترنتی قرار دارد رئیس پلیس فتا خراسان رضوی با اشاره به اینکه جرایم مربوط به اسکیمر یا همان کپی‌کارت‌های بانکی، در رتبه دوم کلاهبرداری‌های سایبری و اینترنتی قرار دارد، خاطرنشان کرد: توصیه اول ما به تمامی شهروندان این است که در هرگونه خریدی مخصوصاً از فروشندگان سیار و دوره‌گرد، به‌ویژه در ورودی و خروجی شهرها، رمز اول کارت بانکی خود را خودشان وارد کنند. اگر از یک فروشنده سیار و دوره‌گرد خریدی انجام دادند و شک کردند که شاید کارتشان مورد اسکیمر قرار گرفته است، بلافاصله به اولین عابربانک مراجعه کنند و رمز اول خود را تغییر دهند. حقی افزود: توصیه دوم پلیس فتا به شهروندان این است که در سفرها و در هرگونه خرید روزمره، یک کارت بانکی خریدی برای خود در نظر بگیرند و مبلغی محدود را وارد آن کارت کنند تا اگر مورد کلاهبرداری قرار گرفتند، درصد زیان آن کاربر کاهش یابد. بازه سنی مجرمان سایبری بین ۱۵ تا ۲۵ سال است و بازه سنی قربانیان سایبری بین ۳۰ تا ۴۵ سال است؛ یعنی همیشه سن و سال مجرمان سایبری از قربانیان پایین‌تر است. وی با تاکید بر اینکه غالب افرادی که در خریدهای اینترنتی و آنلاین مورد کلاهبرداری قرار می‌گیرند، افرادی هستند که از پیام‌رسان‌های خارجی استفاده می‌کنند، گفت: بالغ بر ۸۰ درصد کلاهبرداری‌ها در پیج‌های اینستاگرامی، کانال‌های تلگرامی، واتساپی، توییتری و هر چیزی که پیام‌رسان خارجی است رخ می‌دهد. بسیار کم اتفاق می‌افتد که سایتی که دارای اینماد است، شکایت مردمی مربوط به کلاهبرداری داشته باشد. بالغ بر ۸۰ درصد کلاهبرداری‌های خریدهای آنلاین در همین صفحات اینستاگرامی اتفاق می‌افتد. بنابراین توصیه من به تمام شهروندان این است که خریدهای خود را از پیام‌رسان‌های خارجی قطع کنند. رئیس پلیس فتا خراسان رضوی بیان کرد: حوزه رمزارزها و ماینرها مرتبط با پلیس امنیت اقتصادی است نه پلیس فتا. البته کلاهبرداری‌هایی که روی کیف‌پول‌ها، صرافی‌ها و بلاک‌چین انجام می‌شود در حوزه پلیس فتا است. ما در پلیس فتا واحدی را داریم که مجرمان سایبری یا هکرهای کلاه سفید یا حتی کلاه خاکستری را در راستای مقاصد و اهداف همسو استفاده می‌کنند.